Down by Law / İçerdekiler (1986) - Jim Jarmusch
Jim Jarmusch'un 1986 yapımı filmi Down By Law, bu haftaki klasik film
seçimimiz. Sıradışı bir hapishane filmi diyebileceğimiz filmde, Tom
Waits, Roberto Benigni ve John Lurie üçlüsü başrolde...
Film
Zack, Jack ve Roberto'nun hapishane dışındaki hayatlarından başlıyor.
Oldukça sıradan görünen gün, Zack ve Jack için hayli sıradışı bir hal
almaya başlıyor ve bir şekilde oyuna getirilip kendilerini hapishanede
buluyorlar. Roberto da bir şekilde hikayeye dahil oluyor. Bu iki adamın
aksine Roberto ile ilgili yeterli bilgi sahibi olamıyoruz. Jarmusch kimi
noktaları kasten ucu açık bırakıyor ama bu adamın, diğer ikisine göre
daha uyanık ve bu işlere daha alışkın bir havası olduğu kesin. Elbette
öbürlerine de çok 'temiz' diyemeyiz...
Bu üçlünün hapishane
macerası üzerine şekillenmeye başlıyor film. Elbette bu bir Jarmusch
filmi. Haliyle kendisinden alışıldık bir hapishane filmi beklememeliyiz.
Çoğu Jarmusch filminde olduğu gibi burada da önemli olaylar, karışık
bir olay örgüsü falan yok. Hapishane filmidir deyip böyle entrika dolu
şeyler beklemeyin. Üç adam bir şekilde kendilerini hapiste buluyor. Bu
iç boğucu yerde havadan sudan muhabbetler ediyor, sonunda da bir şekilde
dışarı çıkıp, yollarına devam ediyorlar. Birbirinden çok farklı üç
erkeğin, birbirlerinin tahammül sınırlarını zorlayışları ve hatta
kadınlarla olan ilişkileri ile ilgili bile diyebiliriz film için.
Nihayetinde birisi kadın satıcısı, birisi hiçbir kadınla kalıcı ve uzun
ömürlü ilişkiler kuramayan biri olan, diğeri ise hapishaneden kaçtıktan
sonra bir kadınla kalmak uğruna diğer ikisinden ayrılıp, her türlü riski
göze alabilen üç adamdan bahsediyoruz. Adamların kadınlarla olan
ilişkisi üzerinden de filmi okumak mümkün...
Tom Waits'in, Jockey Full Of Bourbon'u ile başlayıp, Tango Till They Are
Sore'u ile biten filmde, başlarda alakasız gibi görünen Roberto
karakterinin olaya dahil oluşu ve çıkışı öykü açısından önem arzediyor.
Bu renkli karakter oldukça uyumsuz ve sıkıcı görünen iki adamı bir
şekilde kendine uyduruyor. Öykü bu açıdan bir altmetinsel zenginlik
kazanıyor. Üçlünün hapisten kaçtıktan sonra, hapishanedeki hücrelerini
hayli anımsatan ormandaki bir kulübeye sığınmaları da hayli anlamlı ve
komik...
Jarmusch, oldukça ayrıksı bir yönetmen. Amerikan
sinemasının klişe haline getirdiği, dayattığı hemen tüm anlatım
biçimlerinin dışında bir yol aradığı, Ozu,Bresson gibi sinemacıların
izinden giden minimalist film modelinin içine kendine özgü tuhaflıkları
ve mizah anlayışını başarıyla yedirdiği filmleriyle kendine yer edinen
ve usta mertebesine ulaşan bir isim. Özellikle ilk filmi Stranger Than
Paradise ile tüm alamet-i farikalarını hemen ortaya koyan yönetmen, bu
filmle çıtayı öyle bir noktaya koymuştu ki, bir anda her yaptığı iş
merakle beklenen ve takip edilen bir isim haline geldi...
Down By
Law'u, bu aykırı yönetmenle henüz tanışmamış ya da bu filmini izlememiş
tüm sinemaseverlere rahatlıkla önerebilirim. Yönetmenin bilinen bütün
özelliklerini bünyesinde barındıran filmi, sıradışı bir hapishane filmi
olmasıyla da dikkat çekiyor ve bu alt türe hayli yenilikçi bir yapı
getiriyor. Zaten bu türlerle oynama işi de yönetmenin sevdiği bir iş
diyebiliriz. İlerleyen dönemde örneğin Dead Men'de de Western türünü
yapıbozumuna uğratıyordu kendisi. İkinci filmi olan Down By Law bu
yönüyle de kesinlikle ilgiye değer...
(hayatimizsinema.blogspot.com'dan)